TOPRAKLARININ ÖNEMLİ BİR BÖLÜMÜ DENİZ SEVİYESİNİN ALTINDA OLAN VE 14'ÜNCÜ YÜZYILDAN BERİ TOPRAKLARINI ATLANTİK OKYANUSU'NA KARŞI SAVUNMAK İÇİN BİTMEK BİLMEZ BİR MÜCADELE VEREN HOLLANDA, DENİZDEN KAZANDIĞI TOPRAKLARINDA YAPTIĞI TARIMSAL ÜRETİMLE, BUGÜN DÜNYANIN İKİNCİ BÜYÜK TARIM İHRACATÇISI OLMAYA DEVAM EDİYOR. BUNUNLA BİRLİKTE, ÖZELLİKLE 17'NCİ YÜZYILDA BAŞLAYAN KÜRESEL TİCARET BAĞLANTILARIYLA DÜNYA TİCARETİNİN MERKEZLERİNDEN BİRİ OLMAYI SÜRDÜREN HOLLANDA, ENDÜSTRİYEL ÜRETİMDE İSE YÜKSEK TEKNOLOJİLİ ÜRÜNLERE ODAKLANMIŞ DURUMDA. TÜRKİYE'NİN DE GÜÇLÜ TİCARET ORTAKLARINDAN BİRİ OLAN HOLLANDA'YA MAKİNE İHRACATIMIZ İSE GÜÇLÜ POTANSİYELİMİZE RAĞMEN SINIRLI İLERLİYOR.
HOLLANDA KRALLIĞI
YÜZ ÖLÇÜMÜ
41.528 km²
NÜFUS
18 milyon (2026 yılı tahmini)
ÖNEMLİ ŞEHİRLER
Amsterdam (Başkent), Rotterdam, Lahey (Hükümet Merkezi), Utrecht, Eindhoven, Groningen, Tilburg, Almere
ETNİK GRUPLAR
Nüfusun yüzde 77'si Hollanda, kalanı göçmen kökenlidir. Göçmen topluluklar içinde en kalabalık olanı ise yüzde 2,5'lik oranla Türklerdir. Hollanda'daki tek yerli etnik azınlık grubuysa Friesland bölgesinde yaşayan Frizlerdir.
DİL
Hollandaca/Felemenkçe (Resmi Dil), Frizce ve diğer Avrupa dilleri
DİN
Yüzde 40 Hristiyan, yüzde 5 Müslüman, yüzde 5 diğer dini inanışlar, yüzde 50 inançsız.
PARA BİRİMİ
Avro (EUR)
1 Dolar: 0,875 EUR (22 Haziran 2026 itibarıyla)
CIA The World Factbook ve T.C. Dışişleri Bakanlığı Hollanda Krallığı Künyesi
Hollanda, Almanya'dan sonra Avrupa Birliği'nin hem en büyük mal ithalatçısı hem de en büyük mal ihracatçısı konumundadır. Ülke, dış ticaret fazlası, istikrarlı sanayi ilişkileri ve düşük işsizlik oranı ile Avrupa'nın en önemli ticaret merkezi rolünü üstlenmektedir. İş gücünün çok az bir bölümünü istihdam etmesine karşın ileri düzeyde mekanize olmuş tarım sektörü, ülkeyi dünyanın en fazla tarım ürünleri ihracat eden ikinci ülkesi konumuna oturtmaktadır. Yüzyıllardır bir ticaret ülkesi olma geleneği, denizdeki stratejik konumu ve küçüklüğü, doğal gaz ve petrol dışında doğal kaynakların olmaması, tarım alanlarının az olması ve tarım ürünleri çeşitliliğinin çok fazla olmaması nedeniyle ham madde ve yarı işlenmiş ürünlerin ithalatına bağımlı olması, Hollanda'nın uluslararası yönelimli çok açık bir ekonomiye sahip olmasında önemli bir rol oynamıştır.
Bu açık ekonomi için diğer ülkelerle ticaretin düzeyi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle dış ticaret politikası dünya pazarlarında proaktif davranmak ve dış ticaretin mümkün olduğu ölçüde liberal olması yönündedir. Dış ticaret ekonomide büyük bir öneme sahip olup ekonomi dış ticarete önemli derecede bağımlıdır. Dış ticaret, ekonomik büyümenin lokomotifi durumundadır. Dış ticaret hacmi 2005 yılından bu yana GSYİH'nin üzerinde gerçekleşmektedir. Hollanda'nın ticaret yapısı, yakın komşularıyla yoğun ilişki yanında, dünyanın en uygun fiyat ve kalitedeki üreticilerinden tedarik edip, üretimin düşük talebin yüksek olduğu Avrupa'ya pazarlamak şeklindedir. İhracatın önemli bir kısmı reeksporttan oluşmakta ve devamlı dış ticaret fazlası verilmektedir.
TİCARET BECERİLERİ AVRUPA TARİHİNİ ŞEKİLLENDİRDİ
Romalılardan önce Hollanda'da Tubanten, Cananefaten ve Frizler gibi çeşitli Cermen kabilelerinin yaşadığı biliniyor. Romalıların gelmesinden sonra cesaretleriyle tanınan Batavyalılar ve Toxandriërs gibi bazı Cermen kabileleri Ren nehrinin güneyine göç ederek Roma ordusuna asker vermiş, hatta Batavyalılar Roma İmparatoru Trajan'ın Daçya (Romanya) seferinde önemli bir rol oynamıştı. Roma İmparatoru Jül Sezar Galya'yı ele geçirdikten sonra MÖ 58 civarında Belçika ve Hollanda'ya yöneldi. Bu bölgeleri ele geçirdikten sonra bölgenin ilk kentlerini kurdu ve bölgeyi "Germania Inferior" adı altında bir Roma eyaleti haline getirdi. İmparatorluğun çökmesi üzerine bölge Barbar akınlarına hedef oldu.
Yeni gelen kavimler yerlilerle karışarak üç değişik halkı oluşturdular: Kuzey kıyıda oturan Frizler, doğuda yaşayan Saksonlar ve güneydeki Franklar. 10'uncu ve 11'inci yüzyıllarda Hollanda, Alman krallar ve imparatorlar tarafından yönetilirken, 1433'te günümüzdeki Belçika ve Hollanda'nın büyük bir bölümü Burgonya Düklüğü'nün eline geçti. Bu dönem, Hollanda için çok yararlı oldu; Amsterdam büyüyüp zenginleşirken, 15'inci yüzyılda Baltık bölgesinden gelen tahılın nakliyesi için Amsterdam en büyük liman haline geldi.
Hollanda tarihinde 1585-1702 yılları arasındaki döneme Hollanda Altın Çağı denir. Bu dönemde Hollanda bilim, ticaret ve sanat dallarında dünyanın en gelişmiş ülkelerinden biri haline gelmiştir. Bu dönem, zengin Protestan tüccarlar ve aydınların, ayrıca İspanyollardan kaçan Seferad Yahudilerinin Hollanda'ya sığınmalarıyla başlarken, ülke Avrupa'nın en zengin ve aydın insanlarını bünyesinde toplanmış oldu. 17'nci yüzyıl boyunca Hollandalılar dünyanın her bölgesiyle ticarete girdi. Kuzey Amerika'da Nieuw Amsterdam gibi koloniler kurulurken, 1602'de "Hollanda Doğu Hindistan Şirketi" Asya'da kolonileşmeye başladı. Bu koloniler zamanla Endonezya ülkesini de oluşturacaktı. Aynı dönemde Osmanlı İmparatorluğu'ndan ithal edilen laleler Hollanda'da bir tutku haline geldi.
Birinci Dünya Savaşı boyunca tarafsız kalan Hollanda, İkinci Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nın işgaline uğradı. Hollanda'da yaşayan 140 bin Yahudi'nin 100 bini, savaş sırasında hayatını kaybederken, savaş sona erdiğinde bir Hollanda sömürgesi olan Endonezya da savaşın ardından bağımsızlığını kazandı.
HOLLANDA EKONOMİSİ: TEMEL GÖSTERGELER
GSYİH*: 1,45 trilyon dolar
KBGSYİH*: 79 bin 900 dolar
GSYİH büyüme oranı*: yüzde 1,2
İşsizlik oranı*: yüzde 4,1
Ekonominin sektörel dağılımı: yüzde 72 hizmetler, yüzde 18 sanayi, yüzde 10 tarım
Türkiye ile toplam ticareti: 14,7 milyar dolar
İhracat: 737,6 milyar dolar
İhracatında başlıca ülkeler: Almanya, Belçika, Fransa
Başlıca ihracat kalemleri: Makine ve aksamları, mineral yakıtlar ve yağlar, elektrikli makine ve ekipmanlar, optikler ve ölçüm aletleri, ilaçlar
İthalat: 657,7 milyar dolar
İthalatında başlıca ülkeler: Almanya, ABD, Belçika
Başlıca ithalat kalemleri: Mineral yakıtlar ve yağlar, makine ve aksamları, elektrikli makine ve ekipmanlar, optikler ve ölçüm aletleri, otomotiv ve yan sanayisi
*IMF, 2026 tahmini. Kaynak: CIA The World Factbook, BM İstatistik Bölümü verileri ile T.C. Ticaret Bakanlığı Hollanda Ülke Sayfası.
REEKSPORT İLE ÖNEMLİ BİR TİCARET HACMİ OLUŞTURUYOR
Hollanda ekonomisi, özel sektör ve kamu sektörünün her ikisinin de önemli roller oynadığı karma bir pazar ekonomisi niteliği taşıyor. Ekonomisi güçlü bir uluslararası yönelime sahip olan Hollanda, ticaret ve yüksek düzeyli finansal ve mesleki hizmetleriyle öne ünlenen; dünyadaki en zengin ve refah seviyesi yüksek ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Oldukça dışa açık olan Hollanda ekonomisi dış ticarete ve finansal hizmetlere bağımlıdır.
Ekonominin ana sektörleri nakliye/lojistik, kimya sanayisi, ticaret ve hizmetlerden oluşurken, Hollanda imalat sanayileri, Almanya, Fransa ve İtalya gibi diğer Avrupa ülkelerinde olduğundan daha az baskın durumdadır. Endüstriyel aktiviteler esas olarak gıda işleme, kimyasallar, petrol işleme ve elektrikli makineler üzerine yoğunlaşmışken, bilgi iletişim teknolojileri sektörü halen GSYİH artışına yüzde 20 civarında katkıda sağlamaya devam ediyor. Tarım ve gıda ile kimyasallar gibi daha geleneksel sektörlerde faaliyet gösteren biyoteknoloji segmenti de giderek artan önemde bir rol oynuyor. Diğer yandan Hollanda, ithal ettiği ürünlerin büyük bir bölümünü hiçbir işlemden geçirmeden ya da basit bir işlemden geçirdikten sonra yeniden ihracata yönlendirerek önemli bir ticaret hacmi oluşturuyor.
Hollanda'nın başlıca ithal ve ihraç ürünleri incelendiğinde, aynı ürünlerin hem ithalat hem de ihracatta başlıca ürünler arasında yer aldıkları ve değerlerinin ihracat lehine küçük farklarla birbirine yakın olduğu görülebilir. Reeksporta konu olan bu mallar, ABD ve Asya'dan ithal edilip Avrupa ülkelerine gönderilirken; Hollanda bu nedenle AB üyesi olmayan ülkelerle ticarette açık, AB içi ticarette ise dış ticaret fazlası veriyor.
Bununla birlikte, topraklarının önemli bir bölümü deniz seviyesinin altında olan Hollanda, dünyanın en önemli tarım ülkelerinden biri olmasıyla da dikkat çekiyor. Anakara topraklarından geçen üç büyük nehir ülke tarım hayatı için önemli bir rol oynarken, toprakların yüzde 32'si tarım için kullanılıyor. Diğer yandan, tarımsal üretimde iş gücünün çok az bir bölümü istihdam etmesine karşın ileri düzeyde mekanize olmuş tarım sektörü, Hollanda'yı dünyanın en fazla tarım ürünleri ihracat eden ikinci ülkesi konumuna oturtuyor. 2025'te tarım ürünleri ihracatından 137,5 milyar avro gelir elde eden, özellikle süt ve süt ürünleri üretiminde oldukça ileri seviyelerde olan Hollanda'da patates, şeker pancarı, buğday ve tahıllar ile seracılıktan elde edilen tatlı biber ve taze çiçekler en çok ihraç edilen tarım ürünleri önemli bir ihraç kaynağı olmaya devam ediyor.
AVRUPA'NIN İNOVASYON ÜSSÜ
Hollanda ekonomisi temelde hizmetler sektörüne dayanır. Sanayi sektörü ise Hollanda GSYİH'sinin yaklaşık yüzde 18'ini oluşturur. Hollanda imalat sanayisi çoğunlukla küçük ve orta boy işletmeler ile az sayıda olan ancak piyasaları yönlendirebilecek kadar güçlü olan çokuluslu şirketlerden oluşur. İmalat sanayisi, küçük firmalar da dâhil, ihracata yöneliktir. Üretim hacmi olarak gıda, içecek, kimya, kâğıt ve matbaacılık, elektrikli makineler, makine ve ekipmanları ile nakliye araçları sanayi kolları önde gelmektedir. Elektronik ve mikroçipler, ilaç sanayisi, gen mühendisliği ve tıbbi cihazlar ise ayrıca önemli sektörlerdir. Bunların dışında medikal teknoloji, çevre teknolojileri, enerji, yaşam bilimleri, gemi inşa ve bilişim teknolojileri de üretimde önemli bir konumdadır.
Diğer yandan Hollanda'nın lojistik ve dağıtım ağı, inovasyon ekosistemi ve Avrupa'nın en büyük pazarlarına yakınlığı; mühendislik iş gücü, işbirlikçi tedarikçi ağı ve dijital altyapısıyla birleşince, çokuluslu firmaların üretim operasyonlarının bir kısmını Hollanda'da konumlandırmaları daha net anlaşılabilir. Yenilikçilik, teknoloji, dijitalleşme, Sanayi 4.0 gibi çağdaş konular da Hollanda sanayisine önemli ölçüde işlemiş durumdadır. Hollanda'da, yeni teknoloji yaratarak birçok sektörde dünya liderliği yapmak, iş hacmi ve sermaye artışı sağlamak, hükümet ve özel sektörün birinci hedefi olarak gösterilirken, bu amaçla teknolojik buluşların sanayide kullanımının yaygınlaştırılması için çok önemli olan "devlet-özel sektör-üniversite iş birliği" de sağlanmış durumdadır.
TÜRKİYE İLE TİCARİ İLİŞKİLERİ 400 YIL ÖNCESİNE DAYANIYOR
Türklerle Hollandalılar arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin geçmişi 400 yıl öncesine dayanmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nun daveti üzerine ilk Hollanda elçisi 1612 yılında İstanbul'a gelmiştir. 1855 yılında Lahey'de açılan büyükelçiliğimize 1859 yılında Yahya Karaca Paşa atanmıştır. O dönemde Osmanlı-Hollanda ilişkilerinde başlıca konu ticaretti. Hollandalı tüccarlar tarafından satın alınan başlıca ürünler, Suriye ve İran'dan ipek, Asya'dan da baharattı. 17'nci yüzyılda Türkiye, Hollanda'ya yün ve pamuk ihraç etmeye başlamış, Hollanda da buna karşılık İstanbul ve İzmir'e pamuklu ve yünlü kumaş satmıştır. 19'uncu yüzyılda Hollanda'ya ihraç ettiğimiz en önemli ürün ise tütündü. Günümüzde 14,7 milyar dolara ulaşan iki ülke arasındaki ticarette Hollanda, avantajlı konumdadır. Geçtiğimiz yıl Hollanda Türkiye'den 5,8 milyar dolar değerinde mal ve hizmet satın alırken, Türkiye'ye 8,8 milyar dolar değerinde ihracat gerçekleştirmişti. Türkiye'den Hollanda'ya ihraç edilen ürünler tekstil, mineral yakıtlar ve yağlar, motorlu kara taşıtları, elektrikli makine ve cihazlar ile makine ve aksamları olarak öne çıkarken, Türkiye'nin Hollanda'dan ithal ettiği ürünlerse demir-çelik, makine ve aksamları, plastikler ve mamulleri, organik kimyasallar, kakao ve müstahzarlarında yoğunlaşıyordu.
MAKİNE TİCARETİNDE KAT EDİLECEK YOL VAR
Hollanda'nın makine özelinde ticaret rakamlarının ayrıntılarına baktığımızda, BM İstatistik Bölümü verilerine göre, ülkenin makine ihracatının 2025'te yüzde 7,7 artarak 116,2 milyar dolar olarak kayda geçtiğini görüyoruz. Hollanda'nın en çok makine ihraç ettiği ülkeler sıralamasında ilk sırada 13,9 milyar dolarla Almanya yer alırken, ikinci sıradaki Çin 2025'te Hollanda'dan 11 milyar dolarlık makine alımı yaptı. Üçüncü sıradaki ABD'ye de 10,1 milyar dolarlık makine ihraç edildi. 2025'te Türkiye ise Hollanda'dan gerçekleştirdiği makine ithalatında yüzde 11,9'luk artışla 12'nci sırada yer aldı ve 1,8 milyar dolar değerinde makine alımı yaptı. Bu dönemde Hollanda'nın Türkiye'ye gerçekleştirdiği 8,8 milyar dolarlık toplam ihracat içindeki makinenin payı da yüzde 20,2 olarak kayda geçti. Aynı dönemde Hollanda'nın toplam ihracatının 737,6 milyar dolar olduğunu ve makine ihracatının toplam ihracattan yüzde 15,8 pay aldığını da söyleyelim.
Diğer yandan, makine ithalatının, 657,7 milyar dolarlık toplam ithalattan yüzde 12,9 pay aldığı Hollanda'da, 2025'te yüzde 7,4'lük artışla 85,1 milyar dolar tutarında makine ithal edildi. BM İstatistik Bölümü verilerine göre Hollanda'nın en fazla makine ithal ettiği ilk 10 ülke listesinin ilk sırasında 17,2 milyar dolarla Almanya yer alırken, listenin ikinci sırasında bulunan ABD'den 11,4 milyar dolar değerinde makine ithal edildi, üçüncü sıradaki Çin'den de 10,1 milyar dolarlık makine alımı yapıldı. Bu dönemde Hollanda'nın Türkiye'den gerçekleştirdiği makine ithalatı ise yüzde 12,4'lük artışla 450,4 milyon dolar oldu. Türkiye bu dönemde, Hollanda'nın makine ithalatında 27'nci sırada konumlandı. Bu veriyle, Hollanda'nın toplam 85,1 milyar dolarlık makine ithalatından 2025'te Türkiye'nin aldığı payın yüzde 0,53 seviyesinde gerçekleştiğini; Hollanda'nın Türkiye'den yaptığı 5,8 milyar dolarlık toplam ithalat içindeki makinenin payının ise yüzde 7,7 olarak kayda geçtiğini hatırlatalım.
HOLLANDA İLE TİCARETTE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER?
- İngilizce olarak "Netherland" kelimesi yerine "Holland" demeyin çünkü "Holland" Netherland içerisinde bir bölgedir.
- Biz Türkçe olarak Hollanda ve Hollandalı diyoruz. Ancak İngilizce olarak ülke için "Netherland", insanlar için de "Dutch" kelimesinin kullanılması doğru olur.
- Hollanda'da çoğu yerde sigara içmek yasaktır. Yasaklara uymanız ve sigara içmek istediğinizde etrafınızdakilerden izin almanız yerinde olur.
- Hollandalılar mahremiyete özel önem verirler, yabancılarla konuşmak konusunda çok istekli değillerdir. İlk hareketin sizden gelmesini beklerler. O nedenle çekingenlik göstermeyin.
- Hollandalılar eğer sizi davet ettiklerini belirtmişlerse hesabı ödeyeceklerdir. Aksi takdirde "Go Dutch (Hollanda usulü)" denilip hesap bölüşülür. Hesabın bölüşülmesinden hiçbir Hollandalı rahatsız olmaz.
- Bir ortama girdiğinizde ve oradan ayrılırken çocuklar dâhil herkesin elini sıkın. El sıkma kısa ve hafif sert olmalı; el sıkarken tanıştığınız kişinin adını tekrarlamalısınız.
- Hollandalılar elinizi sıkarken soy isimlerini söylerler. Telefonu açtıklarında da soy isimlerini söylerler.
- Hollandalılar gösteriş ve şatafattan hoşlanmazlar. Hele hele zenginliklerin göze sokulmasından nefret ederler. Sade, rahat, gösterişsiz, klasik kıyafetleri tercih ederler.
- İş görüşmeleri esnasında ceketinizi çıkarabilirsiniz. Bunu işe iyice ısınmak olarak yorumlarlar ancak sakın gömleğinizin kollarını kıvırmayın. Toplantıdan ayrılırken ceketinizi tekrar giyin.
- Hollandalılar Avrupa'nın en tüccar milletidir. Bu nedenle yabancılarla iş yapma konusunda son derece beceriklidirler.
- Hollandalılar için çalışmak çok ciddi bir iştir, çok çalışmakla ve şirketleri için iyi bir iş yapmakla övünürler.
- Randevularınızı çok önceden ayarlayın. Hollandalılar çat kapı gelen ziyaretçileri kabul etmezler.
- Görüşmeye geldiğinizde Hollandalılar, şirketinizin internet sitesini ve sizin LinkedIn profilinizi incelemiş olarak geleceklerdir. Bu nedenle internet sitenizi ve sosyal medya hesaplarınızı güncel tutmakta yarar vardır.
- Hollandalılar toplantılarda doğrudan konuya girerler, görüşmeler hızlı ilerler. Sunumlar pratik, doğru olmalı ve baştan savma hazırlanmamalıdır. Sizden açık ve şeffaf olmanızı beklerler. Soru sorma biçimleri bazıları tarafından kaba bulunabilir. Ancak bunun sizin kişiliğinizle hiçbir ilgisi yoktur. Hollandalıların da dediği gibi "Her şey iş içindir."
- Hollanda'da iş birliği ve güvene, performanstan daha fazla değer verilir. Hollandalılar muhafazakâr, zorlu ve inatçı görüşmecidirler. İşlerini en az riskle sonuçlandırmak isterler.
- Şirketler para harcama konusunda son derece sıkı ve dikkatlidirler. En başından itibaren kâr odaklı oldukları için işe çok ciddiyetle odaklanılır. Ancak Hollandalılar rakamlar konusunda çok da takıntılı değillerdir.
- Hollanda'da bir taahhüde girmek onurludur. Yerine getiremeyeceğiniz bir sözü asla vermeyin.
- Hollandalılara ürün satmayın, çözüm satın. Ürününüzün onun bir işine yarayacağına ispat edin.
- Hollanda eşitlikçi bir toplumdur. Bunun sonucunda unvan ve statüler arasında bir fark yoktur. Bir CEO kahvesini kendisi alır, temizlik görevlisiyle içten sohbet eder ve diğer çalışanlar gibi bisikletiyle evine gider. Yaptıkları iş ne olursa olsun çalışan herkese büyük saygı gösterilir. Toplantı esnasında bir çalışan patronla aynı fikirde olmadığını rahatlıkla söyleyebilir.
Kaynak: 1- Özkan Aydın, "Uluslararası İş Kültürü", s. 144-149, 2- Ticaret Bakanlığı, Hollanda İş Kültürü Sayfası, 3- Ticaret Bakanlığı, Hollanda Pazar Bilgileri Belgesi
